Αντηλιακό και σύνθεση βιταμίνης D στα παιδιά
Η χρήση αντηλιακού στα παιδιά είναι απαραίτητη για την προστασία της ευαίσθητης επιδερμίδας τους από τα ηλιακά εγκαύματα και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας. Ωστόσο, πολλοί γονείς αναρωτιούνται εάν το αντηλιακό επηρεάζει τη σύνθεση βιταμίνης D και κατά πόσο η συστηματική αντηλιακή προστασία μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδά της. Στο άρθρο που ακολουθεί παρουσιάζουμε όσα χρειάζεται να γνωρίζετε, ώστε να προστατεύετε αποτελεσματικά το παιδί σας χωρίς να διακυβεύεται η επάρκεια της βιταμίνης D.
Γιατί είναι σημαντική η βιταμίνη D για τα παιδιά;
Η επάρκεια της βιταμίνης D είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη βρεφική, παιδική και εφηβική ηλικία, όταν ο σκελετός αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς. Η σοβαρή ή παρατεταμένη έλλειψή της μπορεί να διαταράξει τη φυσιολογική ανάπτυξη των οστών και να οδηγήσει σε ραχίτιδα, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με οστικές παραμορφώσεις, μυϊκή αδυναμία, καθυστέρηση της κινητικής ανάπτυξης και στις σοβαρότερες περιπτώσεις, διαταραχές στα επίπεδα του ασβεστίου. Παράλληλα, η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του ανοσοποιητικού συστήματος. Αν και τα χαμηλά επίπεδά της έχουν συσχετιστεί με διάφορες παθήσεις, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η χορήγηση υψηλών δόσεων σε υγιή παιδιά προλαμβάνει λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα ή άλλες χρόνιες παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, η συμπληρωματική χορήγηση πρέπει να καθορίζεται με βάση την ηλικία, τη διατροφή, τους παράγοντες κινδύνου και τις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε παιδιού.
Πώς πραγματοποιείται η σύνθεση βιταμίνης D;
Η σύνθεση βιταμίνης D ξεκινά όταν η υπεριώδης ακτινοβολία UVB φτάσει στο δέρμα και μετατρέψει την 7-δεϋδροχοληστερόλη, μια ουσία που υπάρχει φυσιολογικά στην επιδερμίδα, σε πρόδρομη μορφή της βιταμίνης D3. Στη συνέχεια, η βιταμίνη D3 μεταφέρεται στο ήπαρ, όπου μετατρέπεται σε 25-υδροξυβιταμίνη D [25(OH)D]. Πρόκειται για τη μορφή που μετράται συνήθως στις αιματολογικές εξετάσεις, καθώς αποτελεί τον βασικό δείκτη των αποθεμάτων βιταμίνης D στον οργανισμό. Ακολουθεί μία ακόμη μετατροπή, κυρίως στους νεφρούς, ώστε να παραχθεί η ενεργός μορφή της.
Γιατί είναι απαραίτητη η προστασία των παιδιών από τον ήλιο;
Η αντηλιακή προστασία στα παιδιά είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι βλάβες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Τα επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος στην ενήλικη ζωή. Η ηλιακή ακτινοβολία περιλαμβάνει τις ακτίνες UVA και UVB οι οποίες επηρεάζουν την επιδερμίδα μας με διαφορετικό τρόπο. Η ακτινοβολία UVB συμβάλλει στη σύνθεση της βιταμίνης D στο δέρμα, αλλά αποτελεί και την κύρια αιτία του ηλιακού εγκαύματος, ενώ μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των δερματικών κυττάρων. Αντίστοιχα, η ακτινοβολία UVA διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα, επιταχύνει τη φωτογήρανση και σχετίζεται επίσης με την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.
Επηρεάζει το αντηλιακό τη σύνθεση βιταμίνης D;
Σε θεωρητικό επίπεδο και υπό εργαστηριακές συνθήκες, η σωστή και απόλυτα ομοιόμορφη εφαρμογή αντηλιακού υψηλού δείκτη προστασίας μπορεί να μειώσει τη σύνθεση της βιταμίνης D, καθώς περιορίζει την ποσότητα της ακτινοβολίας UVB που φτάνει στο δέρμα. Ωστόσο κατά την καθημερινή χρήση, το αντηλιακό σπάνια εφαρμόζεται με απόλυτη ομοιομορφία. Συχνά χρησιμοποιείται μικρότερη ποσότητα από τη συνιστώμενη, ορισμένα σημεία του σώματος παραμένουν ακάλυπτα, ενώ μέρος του προϊόντος απομακρύνεται με το νερό, τον ιδρώτα ή το σκούπισμα με πετσέτα. Το γεγονός αυτό πιθανώς εξηγεί γιατί, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα από πραγματικές συνθήκες χρήσης, το αντηλιακό δεν φαίνεται να αποτελεί από μόνο του βασική αιτία ανεπάρκειας βιταμίνης D.
Πώς γίνεται η διάγνωση της έλλειψης βιταμίνης D;
Η ήπια έλλειψη βιταμίνης D συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Όταν υπάρχει κλινική υποψία, η αξιολόγηση πραγματοποιείται με τη μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D [25(OH)D] στο αίμα, η οποία αποτελεί τον βασικό εργαστηριακό δείκτη για την εκτίμηση των αποθεμάτων βιταμίνης D στον οργανισμό. Ο προληπτικός έλεγχος δεν θεωρείται απαραίτητος σε κάθε υγιές παιδί χωρίς συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου. Μπορεί, ωστόσο, να συστηθεί όταν υπάρχουν ενδείξεις όπως είναι η μυϊκή αδυναμία, ο πόνος στα οστά, η καθυστέρηση της κινητικής ανάπτυξης και διαταραχές της σκελετικής ανάπτυξης.
Ποια παιδιά έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπάρκειας βιταμίνης D;
Ορισμένα παιδιά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν ανεπάρκεια ή έλλειψη βιταμίνης D, εξαιτίας παραγόντων που επηρεάζουν τη σύνθεση βιταμίνης D στο δέρμα, την πρόσληψή της μέσω της διατροφής, την απορρόφησή της από το έντερο ή την ενεργοποίησή της στον οργανισμό. Στις ομάδες αυξημένου κινδύνου περιλαμβάνονται:
- Παιδιά με σκουρόχρωμη επιδερμίδα, καθώς η αυξημένη μελανίνη περιορίζει τη σύνθεση βιταμίνης D από την ακτινοβολία UVB.
- Παιδιά με περιορισμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, λόγω εποχής, γεωγραφικής περιοχής, ενδυμασίας, παραμονής κυρίως σε κλειστούς χώρους ή ανάγκης για αυστηρή φωτοπροστασία.
- Βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά χωρίς να λαμβάνουν το συνιστώμενο συμπλήρωμα βιταμίνης D, καθώς το μητρικό γάλα συνήθως δεν καλύπτει πλήρως τις ανάγκες τους.
- Πρόωρα βρέφη, τα οποία μπορεί να έχουν χαμηλότερα αποθέματα βιταμίνης D και αυξημένες ανάγκες για τη σωστή ανάπτυξη των οστών.
- Παιδιά με παθήσεις που προκαλούν δυσαπορρόφηση, όπως η κοιλιοκάκη, η νόσος του Crohn και η κυστική ίνωση.
- Παιδιά με χρόνια ηπατική ή νεφρική νόσο, καθώς μπορεί να επηρεάζεται ο φυσιολογικός μεταβολισμός και η ενεργοποίηση της βιταμίνης D.
- Παιδιά που λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα, όπως ενζυμοεπαγωγά αντιεπιληπτικά ή μακροχρόνια συστηματική αγωγή με γλυκοκορτικοειδή, τα οποία μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα της βιταμίνης D και την οστική υγεία.
Η παρουσία ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί έχει έλλειψη. Ο παιδοενδοκρινολόγος θα αξιολογήσει εάν χρειάζεται μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D ή συμπληρωματική χορήγηση.
Παιδοενδοκρινολόγος στην Πάτρα | Επικοινωνήστε μαζί μας
Εάν ανησυχείτε για τα επίπεδα βιταμίνης D του παιδιού σας ή εάν ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, επικοινωνήστε με το ιατρείο μας στην Πάτρα. Η Παιδοενδοκρινολόγος Γεωργία Αβράμη στην Πάτρα παρέχει ολοκληρωμένη εκτίμηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη σύνθεση και τα επίπεδα της βιταμίνης D.
Leave a reply
